![english](/layout/vlag-uk.jpg)
Aanwijzingen voor het gebruik en achtergrondinformatie
Algemeen
- onderstreepte woorden zijn hyperlinks
- de zoekfunctie blijft altijd rechtsboven staan
- alle namen hebben een eigen overzicht van hun populariteit en een verspreidingskaart
- aantallen kleiner dan 5 worden niet gegeven
Het zoekvenster
Het zoekvenster heeft de opties 'is gelijk aan', 'begint met', 'eindigt met', 'bevat' en
'geavanceerd'. Bij 'is gelijk aan' moet een complete voornaam in het zoekveld worden
getypt. Men komt dan rechtstreeks op de pagina over deze naam. Bij de overige opties
volstaat het typen van een deel van een naam. Het resultaat is een naamlijst met alle
namen die aan de zoekopdracht voldoen. Achter elke naam staat het aantal mannelijke en
vrouwelijke naamdragers dat op 1 januari 2018 in de Basisregistratie Personen is
geregistreerd. De presentatievolgorde is naar aflopend aantal naamdragers voor mannen en
vrouwen samen. Wanneer er voldaan is aan privacy-restricties kan er voor 17.926 namen
een overzicht van de populariteit getoond worden (voor 10.639 namen vanaf 1880,
voor 4.723 namen vanaf 1790 en voor 2.564 namen allen tussen 1790 en 1879), een verspreidingskaart,
of om op een pagina te komen met meer informatie over de betreffende naam.
Met de zoekoptie 'geavanceerd' kunnen zogenaamde reguliere expressies
worden gebruikt. Daarmee kan een groep namen worden geselecteerd die aan bepaalde
spellingseisen voldoet, bijvoorbeeld alle spellingsvarianten van Angelique. Op een
aparte pagina worden deze reguliere expressies uitgelegd. De zoekopdracht resulteert in een lijst
namen die aan de expressie voldoen, in aflopend aantal naamdragers. Van al die namen samen
is een populariteitsoverzicht of de verspreidingskaart te zien. In de verspreidingskaart
daarvan worden om privacy redenen, buiten de kleurschaal, geen getallen gegeven. Wanneer
een zoekactie geen resultaat heeft, wordt een pagina getoond met suggesties voor verdere
naspeuringen. Wees bedacht op spellingvariatie! Als u meer wilt weten over
spellingvariatie bij voornamen, dan kunt u terecht bij de pagina spelling.
Basis informatie
Als de geselecteerde naam in de Nederlandse Voornamenbank is opgenomen, dan wordt de
informatiepagina van deze naam getoond. Daarop staat bovenaan de gekozen naam, mogelijk
met een aantal varianten waarbij andere diacrieten (leestekens) of hoofdletters in de naam
zijn gebruikt. Onder het naamschema staat de menubalk die uit drie onderwerpen bestaat: 1.
populariteit; 2. verspreiding; 3. verklaring. Is een term rood en onderstreept dan kan de
pagina erachter geopend worden; is een term grijs dan ontbreekt het betreffende onderwerp
bij deze naam. Bij het onderwerp ‘populariteit’ zijn er afhankelijk van het aantal
naamdragers per periode, drie presentatie mogelijkheden: over de periode 1880-2017,
1790-1879 of 1790-2017. Onder de menubalk staan de aantallen naamdragers in Nederland in
2017, voor mannen en voor vrouwen, onderscheiden naar gebruik als eerste voornaam en als
volgnaam. Wanneer hier overal nul staat kwam de naam op1 januari 2018 niet voor, maar is
die wel bekend uit oudere registraties. Ook staan daar de percentages per geslacht in
2017. Aan het einde van de regel kan voor een populariteitsoverzicht gekozen worden, naar
jaarlijks aantal of naar percentage (% populariteit).
Populariteit vanaf 1880
Wanneer er na 1880 in totaal meer dan 50 naamdragers zijn geboren, en tussen 1790 en 1879
minder dan 20, dan wordt de jaarlijkse populariteit per geslacht in aantal en percentage
vanaf 1880 gegeven. Dit is het geval voor 10.639 voornamen. Deze gegevens zijn afgeleid
uit de Basisregistratie Personen (BRP). Na 1930 zijn de gegevens in de BRP vrijwel
compleet beschikbaar, maar oudere gegevens zijn niet volledig meer. De aantallen nemen
geleidelijk af en voor het jaar 1880 zijn alleen de voornamen van ongeveer een kwart van
de geborenen digitaal beschikbaar. Omdat het totaal aantal geboorten per jaar bekend is
via het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS), kan uit het percentage naamdragers toch een
schatting gemaakt worden voor het totaal aantal geboren naamdragers. Als het pijltje met de
muis op een populariteitspunt wordt gezet, verschijnt (zonder te klikken!) het jaar met
het al dan niet geschatte aantal (of percentage) naamdragers die in dat jaar zijn geboren.
Bij de populariteitgrafiek is uitgegaan van personen met de Nederlandse nationaliteit
die in het betreffende jaar in Nederland zijn geboren, en waarvan mag worden aangenomen
dat de naam geaccepteerd is door een ambtenaar van de burgerlijke stand onder Nederlands recht.
Er is daarvoor gekozen omdat van personen die in op 1 januari 2018 de Nederlandse nationaliteit
hadden en die in het buitenland zijn geboren, de naam door die buitenlandse autoriteiten is goedgekeurd.
Populariteit vanaf 1790
Nederland kent sinds 1811 een burgerlijke stand die de geboorteakten, huwelijksakten en
overlijdensakten bevat, welke (voorzover gedigitaliseerd) toegankelijk is via WieWasWie
(www.wiewaswie.nl). De belangrijkste informatie uit de huwelijksakten is inmiddels
grotendeels digitaal beschikbaar voor de periode 1811-1942. De eerste voornaam van de
bruid en bruidegom en hun leeftijd (of geboortedatum) kunnen gebruikt worden om een
statistisch betrouwbaar beeld van de relatieve populariteit van een voornaam vanaf 1790 te
schatten (men trouwt meestal op de leeftijd van 21 jaar of later). Daarbij moet een
persoon wel in Nederland geboren zijn – als equivalent voor het hebben van de Nederlandse
nationaliteit. Op dezelfde manier als voor de gegevens uit de Basisregistratie Personen
kan met behulp van de CBS cijfers van het totale aantal geboorten per jaar, het aantal
dragers van een naam geschat worden. De hieruit afgeleide populariteitsgrafiek wordt
gepresenteerd wanneer het totaal aantal geschatte geboorten in de periode 1790-1879 groter
is dan 20 en in de periode 1880-2017 groter dan 50 om opname van namen met spel- en
digitalisatiefouten te vermijden. In totaal wordt de populariteit van 4.723 voornamen
getoond over de periode 1790-2017.
Populariteit tussen 1790 en 1880
Wanneer een naam tussen 1790 en 1880 geschat meer dan 20 keer voorkwam en na 1880 minder
dan 50 keer, dan wordt de populariteit alleen over deze periode getoond. Een naam wordt
alleen als volgnaam opgenomen als die in deze periode meer dan twee keer ook als eerste
voornaam voorkomt om patroniemen te vermijden. Dit betreft 2.564 verschillende voornamen.
Verspreiding
De verspreiding van het aantal naamdragers van een voornaam in Nederland wordt per
geboortegemeente getoond, voor iedereen met de Nederlandse nationaliteit die in op 1
januari 2018 in ons land leefde. Er is gekozen voor de gemeentelijke indeling van 2007
omdat die een gedetailleerder beeld geeft. De ‘geboortemeente’ wordt bepaald via de
vroegst bekende postcode van de woonplaats. Dat is gedaan omdat bij het toenemend aantal
ziekenhuisgeboorten, de gemeente van het ziekenhuis niet overeenkomt met de meer
representatieve woonplaats van de ouders ten tijde van de geboorte. Vòòr de invoering van
de postcode (1978) kan alleen op de informatie van de geboortegemeente teruggevallen
worden, maar toen lag het aantal ziekenhuisgeboorten een stuk lager.
Er kan gekozen worden tussen twee kaartpresentaties: de optie 'verspreiding' voor een
kaart van het aantal naamdragers per gemeente, of de optie '% verspreiding' voor het
aantal personen met de betreffende voornaam in een gemeente, relatief ten opzichte van
alle nu levende personen die in die gemeente zijn geboren. Als op de kaart het pijltje met
de muis op een plaats op de kaart wordt gezet, verschijnt (zonder te klikken!) de
gemeentenaam met het aantal personen, of alléén de gemeentenaam als daar minder dan 5
naamdragers zijn ingeschreven. Deze beperking is ter bescherming van de privacy ingesteld.
Op basis van een berekening waarin het (geringe) aantal dragers van een naam afgezet wordt
tegen het inwoneraantal van een (kleine) gemeente komt het ook voor dat de aanwezigheid
van naamdragers om die reden in zijn geheel niet wordt gegeven.
Herkomstlanden van naamdragers
De populariteit en verspreiding van voornamen wordt gegeven voor personen die in
Nederland zijn geboren. Maar er zijn ook namen waarvan naamdragers buiten
Nederland geboren zijn waardoor een indruk kan worden gekregen van de taal en
cultuur van herkomst van die namen. Wanneer er meer dan 4 naamdragers in een
ander land zijn geboren en wanneer dat aantal meer is dan 1% van het aantal
naamdragers dat in Nederland is geboren, dan wordt dat land vermeld. Dat is voor
ruim 17.087 voornamen het geval. De resulterende landen worden in volgorde van
aantal naamdragers gegeven, zonder die aantallen zelf te noemen. Het gaat
tenslotte om een indruk.
Naamsverklaringen
De naamsverklaringen zijn gebaseerd op het boek Prisma Voornamen van dr. J. van
der Schaar, bewerkt door dr. Doreen Gerritzen. Daarbij is informatie over het
geslacht en herkomst van naamdragers in de beschrijving weggelaten, omdat de
informatie daarover in de Basisregistratie Personen een beter en vollediger
beeld geeft. Als basis heeft Van der Schaar het werk van J.J. Graaf uit 1915
('Nederlandsche doopnamen naar oorsprong en gebruik') en de Friesche naamlijst'
van Winkler (1898) gebruikt.
Deze basis werd uitgebreid met materiaal dat hij
verzamelde door geboorte- en overlijdensberichten in verschillende kranten en
door middel van een enquête. Deze laatste bron leverde een unieke verrijking van
de verzameling op: allerlei, vaak door dialect beïnvloede varianten en
verkortingen die in het dagelijks leven in gebruik zijn, maar nooit de
geschreven status hebben gehaald, konden worden toegevoegd, met frequentie nul.
Wilt u meer weten over voornamen in het algemeen, dan kunt u terecht bij over
voornamen. Daar kunt u lezen over de naamwet, motieven van ouders bij de
naamkeuze, de geschiedenis van onze naamgeving en andere onderwerpen.
Populariteitslijsten
Populariteitslijsten van topnamen (eerste voornaam) kunnen worden getoond per
gemeente (volgens de indeling van 2007), regio (40 zogenaamde COROP gebieden),
provincies, of voor heel Nederland. Bij gemeente moet een gemeentenaam worden
ingevuld, een jaar gekozen en dan <zoek!> gedrukt worden. Voor regio kan uit een
lijst gekozen worden die ook provincies en Nederland bevat, en dan eveneens een
jaar en <zoek!>. Een lijst wordt getoond wanneer de topnaam (voor jongens of
meisjes) minstens 50 naamdragers heeft. Tot die grens heeft de lijst enige
statistische stabiliteit. Als dat aantal niet wordt gehaald, dan wordt het
tijdinterval automatisch vergroot tot 5, 10 of 25 jaar. Indien bij een gemeente
dan nog geen lijst wordt getoond kan beter voor de bijbehorende regio worden
gekozen. Er worden maximaal 100 topnamen getoond. Een naam moet minimaal 5
naamdragers hebben om getoond te worden. De laatst getoonde namen behoren tot de
groep met eenzelfde aantal naamdragers die nog volledig kan worden getoond
zonder het totaal aantal van 100 namen te overschrijden.
Privacy
De naamgevens die ten grondslag liggen aan de Nederlandse Voornamenbank zijn
verstrekt op basis van een authorisatie die door de Rijksdienst voor
Identiteitsgegevens (RvIG) is verleend aan het Meertens Instituut KNAW en de
Universiteit Utrecht op grond van wetenschappelijk naamkundig onderzoek (art 17
eerste lid en art 109 Wet op de GBA, alsmede art 66a en 67 van het Besluit
gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens; nu wet BRP). De presentatie
in zowel de Nederlandse Voornamenbank als de Nederlandse Familienamenbank is
gemeld bij het College Bescherming Persoonsgegevens. Ter bescherming van de
privacy zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:
- Alle aanwezige namen worden genoemd, maar aantallen kleiner dan 5 worden niet gegeven. Dat is in overeenstemming met internationaal gehanteerde normen.
- In de populariteitsgrafieken van voornamen worden aantallen gesommeerd over een aantal jaren zolang het totale aantal kleiner is dan 5
- In de verspreidingskaarten worden aantallen kleiner dan 5 per gemeente niet in getal getoond, wel in kleur. Afhankelijk aan het aantal naamdragers en de grootte van de betrokken gemeenten, kan het voorkomen dat aanwezigheid in kleine gemeenten in het geheel niet wordt getoond. Dat wordt bij de kaart vermeld. Bij zoeken met behulp van reguliere expressies worden in het geheel geen aantallen in de kaart getoond.
- Er is een keuze gemaakt voor de weergave van de woonplaats voor familienamen de Nederlandse Familienamenbank en de weergave van de geboorteplaats voor voornamen in de Nederlandse Voornamenbank om combinatie van gegevens uit beide naambanken bij zeldzame namen zoveel mogelijk uit te sluiten.
Mocht het toch voorkomen dat men zich in zijn belangen geschaad voelt, dan verwijzen we naar de algemene disclaimer van het Meertens Instituut. In gemotiveerde gevallen zullen we de presentatie van de informatie aanpassen.
Ontwikkeling
De projectcoördinatie om de voornamenbank tot stand te brengen,
uit te breiden en up-to-date te houden is sinds 2006 in handen van Gerrit Bloothooft
(Universiteit Utrecht en Meertens Instituut KNAW).
De eerste voornamenbank is op 1 juni 2010 gelanceerd. De gegevens waren
gebaseerd op een selectieverstrekking uit de Gemeentelijke Basisadministratie
(GBA) op 1 juli 2006 (uitgelopen tot november 2006). De GBA is in 1994 van start
gegaan als digitale bevolkingsadministratie (waarvoor in de voorgaande jaren de
persoonskaarten tot digitale gegevens omgezet zijn). Personen die voor 1994 zijn
overleden maken niet direct deel uit van de GBA maar kunnen als ouders (met
voornamen, geboortedatum en geboorteplaats/land) genoemd zijn bij kinderen.
Reconstructie van deze personen, die bij meerdere kinderen genoemd kunnen zijn,
vergde een grote inspanning, maar maakte het mogelijk om gegevens vanaf 1880 te
presenteren op basis van een voldoende groot deel van het jaarlijks aantal
geboorten. Omdat inmiddels een aantal jaren verstreken waren na de
selectieverstrekking van 2006 zijn over de navolgende jaren de gegevens van de
eerste voornaam gevraagd en gekregen van de Sociale Verzekeringsbank, en
toegevoegd aan de populariteitsgrafiek. Betrokkenen: Matthijs Brouwer (programmeur) en
Jan Pieter Kunst (applicatie bijdragen).
Op 1 januari 2011 is een vernieuwing van de selectieverstrekking van 2006
uitgevoerd met alleen informatie over nieuwgeborenen, overledenen, geëmigreerden
en geïmmigreerden. Na bewerking zijn ze in september 2011 gepubliceerd.
Betrokkenen: Matthijs Brouwer (programmeur) en Jan Pieter Kunst (applicatie bijdragen).
Om tegemoet te komen aan veel vragen uit de media zijn op 2 april 2014
populariteitslijsten aan de voornamenbank toegevoegd. Betrokkene: Jan Pieter Kunst
(applicatie bijdragen).
Een volgende gelijksoortige vernieuwing van de selectieverstrekking als in 2011
vond plaats op 6-1-2015. Op 23-6-2015 zijn deze gegevens zichtbaar geworden in
de voornamenbank. Betrokkenen: Matthijs Brouwer (programmeur) en Jan Pieter Kunst (applicatie
bijdragen).
Op 1 augustus 2016 is een zin met informatie over herkomstlanden aan ruim 16.000
voornamen toegevoegd. Betrokkenen: David Onland (Universiteit Utrecht, gegevensanalyse) en
Jan Pieter Kunst (applicatie bijdragen).
Op 1 april 2018 is een volledige selectieverstrekking gerealiseerd, zodat alle gegevens
die in de Basisregistratie Personen toegevoegd en aangepast waren weer up-to-date
beschikbaar zijn tot en met 2017. Ze zijn in april 2019 in de voornamenbank opgenomen. Er
vonden daarna om beleidsredenen geen jaarlijkse updates met gegevens van de Sociale
Verzekeringsbank meer plaats. Betrokkenen: Kerim Meijer (gegevensanalyse en -bewerking) en
Maarten van der Peet (applicatie bijdragen).
Om populariteitsgegevens vanaf 1790 te kunnen publiceren zijn in oktober 2019 de gegevens
uit huwelijksakten van de burgerlijke stand vanaf 1811 - voor zover gedigitaliseerd en
publiekelijk toegankelijk via wiewaswie.nl - door het Centraal Bureau voor Genealogie ter
beschikking gesteld. Deze gegevens zijn opgeschoond en omgezet naar voornaam en
geboortejaar waarna de populariteitgrafiek voor namen met voldoende naamdragers kon worden
uitgebreid met de periode 1790-1880 voor 7.287 namen. Tezamen met een nieuwe presentatie van de
populariteitsgegevens zijn die in september 2022 beschikbaar gekomen. Betrokkenen: David
Onland (Universiteit Utrecht, gegevensanalyse en -bewerking) en Maarten van der Peet
(applicatie bijdragen).
Eveneens in september 2022 is de website vertaald in het Engels met uitzondering van de informatie
over betekenis en oorsprong van een naam. Betrokkene: Maarten van der Peet (applicatie bijdragen).